Türkiye’nin bilim, teknoloji ve yenilik alanındaki yatırımlarına ilişkin 2025 yılı verileri açıklandı. TÜİK’in yayımladığı araştırmaya göre, gayrisafi yurt içi araştırma-geliştirme (Ar-Ge) harcaması 2024 yılındaki 651 milyar 821 milyon 691 bin TL seviyesinden, 2025 yılında 980 milyar 428 milyon 400 bin TL’ye yükseldi.
Böylece Ar-Ge harcamalarında cari fiyatlarla yaklaşık yüzde 50,4 oranında artış kaydedildi.
Ar-Ge harcamalarının milli gelirdeki payı yüzde 1,55 olduTürkiye’de Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı 2024 yılında yüzde 1,46 olarak gerçekleşirken, 2025 yılında yüzde 1,55’e çıktı.
2009 yılında yüzde 0,80 olan bu oran, 2025 yılında yüzde 1,55 seviyesine ulaşarak araştırmada gösterilen dönem içindeki en yüksek değerini gördü.
Kişi başına düşen Ar-Ge harcaması ise 2024 yılında 7 bin 354 TL iken, 2025 yılında 11 bin 80 TL’ye yükseldi.
Ar-Ge harcamalarının yüzde 65’ini şirketler gerçekleştirdiAraştırmaya göre, 2025 yılında toplam Ar-Ge harcamalarının en büyük bölümünü mali ve mali olmayan şirketler gerçekleştirdi.
Harcamaların yüzde 65’i şirketler, yüzde 30,3’ü yükseköğretim kurumları, yüzde 4,7’si ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlar tarafından yapıldı.
Ar-Ge harcamalarının türlerine bakıldığında personel giderleri yüzde 58,8 ile ilk sırada yer aldı. Diğer cari harcamaların payı yüzde 32,9, yatırım harcamalarının payı ise yüzde 8,3 olarak kaydedildi.
Ar-Ge finansmanında da özel sektör ilk sıradaAr-Ge harcamalarının finansman kaynaklarında şirketler yüzde 52,5 ile en büyük payı aldı.
Genel devletin finansmandaki payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 ve diğer yurt içi kaynakların payı yaklaşık yüzde 0,01 oldu.
Ar-Ge alanında 317 bin 982 tam zaman eşdeğeri personel çalıştıTürkiye’de 2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 Ar-Ge personeli görev yaptı.
Bu personelin yüzde 67,9’u şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yer aldı.
Kadın Ar-Ge personeli sayısı TZE cinsinden 108 bin 453 kişi olarak hesaplandı. Böylece kadınların toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 oldu.
Kadın personel oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak gerçekleşti.
Ar-Ge personelinin yüzde 31’i doktora düzeyinde eğitim aldıAr-Ge personelinin öğrenim durumuna ilişkin verilerde, kişi sayısı bakımından yüzde 40,6 ile lisans mezunları ilk sırada yer aldı.
Personelin yüzde 31’i doktora veya eşdeğer eğitim seviyesine, yüzde 19,4’ü yüksek lisans, yüzde 4,9’u meslek yüksekokulu ve yüzde 4,1’i lise ve altı eğitim seviyesine sahip oldu.
Tam zaman eşdeğeri hesaplamasında ise lisans mezunlarının payı yüzde 49,6, doktora veya eşdeğer eğitim seviyesindekilerin payı yüzde 21,4 olarak belirlendi.
Ar-Ge harcamalarında İstanbul ilk sıradaBölgesel dağılıma göre, 2025 yılında Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8’i İstanbul’da gerçekleştirildi.
İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara, yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesi takip etti.
Ar-Ge personelinin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da ve yüzde 8,4’ü TR42 bölgesinde istihdam edildi.
Yüksek teknoloji yatırımlarının payı arttıİmalat sanayinde gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler tarafından yapıldı.
Orta yüksek teknoloji faaliyetlerindeki girişimlerin payı yüzde 40,7, orta düşük teknoloji faaliyetlerindeki girişimlerin payı yüzde 7,2 ve düşük teknoloji faaliyetlerindeki girişimlerin payı yüzde 4,4 olarak gerçekleşti.
İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerde en fazla araştırmacı, 32 bin 399 kişiyle orta yüksek teknoloji alanında istihdam edildi. Bu grubu 23 bin 298 araştırmacıyla yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler izledi.
Özel sektörün Ar-Ge harcaması 637 milyar TL’yi geçtiMali ve mali olmayan şirketlerin 2025 yılındaki Ar-Ge harcaması yaklaşık 637,3 milyar TL olarak kaydedildi.
Bu harcamaların yüzde 54,9’u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi. Ar-Ge merkezlerindeki harcamaların yüzde 89,5’i ise 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimler tarafından yapıldı.
Öte yandan dolaylı Ar-Ge teşviklerinin özel sektör Ar-Ge harcamaları içindeki payı 2015 yılındaki yüzde 14,8 seviyesinden 2025 yılında yüzde 26,5’e yükseldi.
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin tutarı 2025 yılında 169 milyar TL olarak gerçekleşti.
Kaynak: TÜİK
Türkiye’nin Geleceğine 980 Milyar TL’lik Yatırım!
